İSTANBUL/ Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, altyapının tek başına bağlantısallığı güvence altına alamayacağını ifade ederek, "Rotalar güvence altında tutulmalı, çatışmalar sınırlandırılmalıdır. Politik anlaşmazlıklar, küresel ekonomiyi ayakta tutan sistemleri felce uğratmamalı. Türkiye bu nedenle söz konusu araçları devreye sokuyor; sürdürülebilir diplomasi yürütmeye ve bölgesel sahipliği korumaya çalışıyor." dedi.

Fidan, İstanbul Kongre Merkezi’nde, bu yıl 10’uncusu "Merkezsiz Dünya: Kurallar Geçersiz Kaldığında Kim Liderlik Eder?" temasıyla gerçekleştirilen TRT World Forum 2026’daki "Bağlantılılığın Yeni Jeopolitiği: Deniz Yolları, Darboğazlar ve Koridorlar" başlıklı oturumda değerlendirmelerde bulundu.

Bakan Fidan, Türkiye’nin bölgedeki politik dinamikler karşısında sorumluluk üstlendiğini vurgulayarak, "İsrail’in yayılmacı politikaları ve saldırganlığını sürdürmesi, komşu ülkelere ve Gazze’deki katliama bakıldığında, ne yazık ki yeterince önemsenmeyen meseleler." ifadelerini kullandı.

Problemlerin temelindeki nedenlerin ele alınması gerektiğine, küresel ekonominin bağlı olduğu rotaların ise tehlikeyle karşı karşıya olduğuna dikkati çeken Fidan, şöyle konuştu:

"Bu meselenin bir başka yönü de bulunuyor. Küresel ölçekte bağlantısallık arttıkça darboğazların sayısı da artıyor; enerji ve taşımacılık güzergâhları azalıyor ve bunun sonucunda yapısal bir kırılganlık meydana geliyor. Karadeniz’de gördüğümüz üzere bir gemi güzergâhı savaş rotasına dönüşemez. Bir enerji hattı politik baskı unsuru olarak kullanılmamalı. Tek bir darboğaz tedarik zincirlerini aksatıp binlerce kilometre uzaktaki ekonomileri etkileyebilir."

Fidan, bu tür koşullarda bağlantısallığın stratejik bir kaygı unsuruna dönüşebileceğini belirterek, "Ülkeler, temel güzergâhlara, pazarlara ve kaynaklara erişimlerini elbette korumaya çalışacaktır. Bu erişimin gereksiz hâle gelmesi durumunda bağımsızlıkla ilgili risklerin yerini güvensizlik ve rekabet alacaktır. Buna müsaade etmemeliyiz." dedi.

"Koridorları çeşitlendirip erişimi genişletmeli, küresel tedarik zincirlerini sağlamlaştırmalıyız"

Tercihin ekonomik güvenlik ile daha fazla bağlantısallık arasında yapılmaması gerektiğinin altını çizen Fidan, "Bağlantısallık da sıfırlanmamalı. Stratejik gereklilik, bağlantısallığı daha çeşitli, dayanıklı ve kapsayıcı kılmak olmalı. İki önceliği öne çıkarıyoruz. Bunların ilki mevcut güzergâhları güçlendirmek; bu, etkili güvenlik düzenlemeleri oluşturup kurumları güçlendirerek yapılabilir. Koridorları çeşitlendirerek erişimi artırmalı, küresel tedarik zincirlerini güçlendirmeliyiz." diye konuştu.

Fidan, çeşitlendirmenin seçenekleri çoğaltmak ve kırılganlığı azaltmak anlamına geldiğini kaydederek şunları söyledi:

"Türkiye tam da bu vizyonu savunuyor. Coğrafi konumumuzu yalnızca kıtalar arasında bir köprü şeklinde değerlendirmiyoruz; stratejik bir sorumluluk taşıdığımızı düşünüyoruz. Daha bağlantılı, güvenli ve müreffeh bir ortamın oluşmasında rol üstlenebileceğimize inanıyoruz. Coğrafya fırsat sunuyor; bu potansiyeli daha yüksek bir stratejik değere çevirecek olan ise vizyon, altyapı ve diplomasidir."

Orta Koridor’un söz konusu vizyon bakımından kilit unsurlardan biri olduğuna işaret eden Fidan, şöyle devam etti:

"Güney Kafkaslar’dan Türkiye’ye uzanan bu güzergâh, son derece önemli bir ticaret ve taşımacılık hattı oluşturuyor. Güzergâhları çeşitlendirmek stratejik bir zorunluluk hâline geliyor. Körfez’i Irak ve Türkiye üzerinden Avrupa’ya bağlamak da bir diğer önemli proje. Bu doğrultuda enerji portföyümüzü büyütmeye ve çeşitlendirmeye çalışıyoruz."

Fidan, bu girişimlerin yalnızca birbirinden bağımsız altyapı projeleri olmadığını belirterek, "Bunlar, daha kapsamlı bir bağlantısallık mimarisinin yapı taşlarıdır. Bölgelerde yeni fırsatlar yaratıp stratejik kazanımların paylaşılmasına imkân verirler. Ekonomik bağımsızlık, politik işbirlikleri aracılığıyla gerçek anlamda üretkenlik sağlayabilir." değerlendirmesinde bulundu.

"En güç koşullarda dahi diplomatik temas ve üst düzey diyalogla değerli çözümler ortaya koyabiliyoruz"

Altyapının bağlantısallığı tek başına güvence altına alamayacağını dile getiren Fidan, "Güzergâhlar korunmalı, çatışmalar sınırlandırılmalıdır. Politik anlaşmazlıklar, küresel ekonomiyi ayakta tutan sistemleri felce uğratmamalı. Türkiye bu nedenle bu araçlardan yararlanıyor; sürdürülebilir diplomasi yürütmeye ve bölgesel sahipliği korumaya çalışıyor." görüşünü paylaştı.

Türkiye’nin Karadeniz’deki girişiminin sürdürülebilir diplomasiyi ve temel gıda emtialarının sevkiyatlarının korunmasını sağladığına dikkati çeken Fidan, "En zorlu koşullarda bile diplomatik temas ve üst düzey diyalog yoluyla yüksek değer taşıyan çözümler üretebiliyoruz. Düzensizliğe yol açan meseleleri çözmek için diplomatik çözümleri artırmaya gayret ediyoruz." dedi.

Bölge ülkelerinin de ortak tehditlerle ilgili konuları ele almaya çalıştığını belirten Fidan, "Mekke Savunma İttifakı, kolektif savunma kapsamında Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ı bir araya getiriyor." ifadelerini kullandı.

TRT World Forum 2026’nın "Merkezsiz Dünya: Kurallar Geçersiz Kaldığında Kim Liderlik Eder?" temasına değinen Fidan, "Küresel liderliğin mutlaka tek bir merkezde toplanması gerekmiyor. Gelişmekte olan bu merkezi otorite, sorumluluğun kolektif biçimde paylaşılmasıyla oluşturulabilir. Bu anlayışla, Türkiye’nin küresel bir inisiyatif değerlendirmesinin zamanı geldi. Özellikle uluslararası bağlantısallığı güçlendirecek böyle bir girişim, ortak bir hedef doğrultusunda farklı bölgelerdeki ülkeleri bir araya getirebilir." diye konuştu.

Kurumsal yapıların yalnızca kendi varlıklarını sürdürmek için bulunmaması gerektiğini belirten Fidan, "Paylaşılan sorumluluklar ve somut sonuçlar doğrultusunda, Türkiye bu vizyonu benimseyen tüm ortaklarla çalışmaya hazır. Hedefimiz açık olmalı: Bağlantısallığı stratejik bir hassasiyete dönüştürmeliyiz. Kolektif güvenlik, ortak refah ve kalıcı barış için. Bu, çağımızın gerektirdiği liderliktir ve Türkiye’nin üstlenmeye hazırlandığı sorumluluktur." değerlendirmesinde bulundu.